Əzələ-skelet sisteminin pozğunluqları

İşəgötürənlər işçiləri əzələ-skelet sistemi pozuntularından (MSD) qorumaq üçün lazımi tədbirlər görməlidirlər. MSD – bel, oynaqlar və ətraflara təsir edən zədələr və xəstəliklər qrupudur.

İşəgötürənlər işçilərin (eləcə də gördükləri işdən təsirlənən digər şəxslərin) MSD-yə tutulma riskini azaltmağa çalışmalıdırlar.

Bütün MSD-lərin qarşısını almaq mümkün deyil, buna görə də simptomların erkən aşkarlanması, vaxtında müalicə və düzgün reabilitasiya çox vacibdir.

MSD-dən ən çox təsirlənən bədən hissələri

• Belin aşağı hissəsi (bel nahiyəsi):Təkrarlanan işlər və fəaliyyətlər bel ağrılarına səbəb ola bilər. Məsələn, ağır yüklərin qaldırılması, itələnməsi və ya çəkilməsi, yüklərin narahat formada daşınması, uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaq və s.

• Yuxarı ətraf pozuntuları (çiyinlər, ön qollar, biləklər, əllər və boyun):Uzunmüddətli təkrarlanan işlər, xüsusilə yalnız bir əl və ya qoldan fasiləsiz istifadə edildikdə, bu pozuntulara səbəb ola bilər. Həmçinin narahat və ya düzgün olmayan iş mövqeləri və saatlarla elektrik alətləri ilə işləmək də risk yaradır.

• Aşağı ətraf pozuntuları (bud, ayaq, diz, topuq və pəncələr):Oynaqların və əzələlərin həddindən artıq yüklənməsi nəticəsində yaranır. Bu cür pozuntular xüsusilə tez-tez çömbəlmə, diz üstə işləmə, pilləkənlə qalxıb-enmə və uzun müddət ayaqüstə qalma tələb edən işlərdə rast gəlinir.

İşçilərdə eyni vaxtda bir neçə növ MSD inkişaf edə bilər.

İşəgötürənin məsuliyyəti

İşəgötürən kimi sizin vəzifəniz şirkətinizdə MSD risklərini idarə etməkdir. Şirkət rəhbərliyi hər zaman ümumi risk qiymətləndirməsinin aparılmasını nəzərə almalıdır. Məsələn, iş yerində aşağıdakı səbəblərdən yarana biləcək MSD riskləri diqqətlə araşdırılmalıdır:

• Əllə yükdaşıma:İşəgötürən işçiləri zədələrdən qorumaq üçün onların yük qaldırma, yerə qoyma, itələmə, çəkmə, daşıma və yüklərin hərəkəti ilə bağlı bütün aspektlər üzrə düzgün təlim almasını təmin etməlidir.

• Təkrarlanan işlər və narahat duruşlar:Uzun müddət əyilmə, çömbəlmə, bükülmə və ya uzanma kimi vəziyyətlərdə işləmək.

• Ekranlı avadanlıqlardan uzun müddət istifadə:Kompüterlər, noutbuklar, planşetlər, smartfonlar və s.

• Vibrasiyaya məruz qalma:Elektrikli əl alətləri ilə işləyərkən və ya kobud səthlərdə texnika idarə edərkən yaranan vibrasiya.

Digər MSD risk amilləri

İş yerində MSD riskləri zəif iş şəraiti ilə də bağlı ola bilər, məsələn:

• zəif işıqlandırma,

• uyğun olmayan temperatur,

• havanın keyfiyyətinin aşağı olması,

• stressli iş mühiti,

• fasilələrin olmaması.

Birbaşa olmasa da, stress və psixoloji amillər MSD simptomlarının inkişafına töhfə verə bilər. İşçilərin fiziki imkanlarından artıq işləməsi, yorğun vəziyyətdə olması, mövcud sağlamlıq problemləri və ya yaxın keçmişdə baş vermiş travmalar da əlavə risk yaradır.

Bəzi sahələrdə MSD halları digərlərinə nisbətən daha çox qeydə alınır. MSD hallarının ən çox rast gəlindiyi sahələr bunlardır:tikinti, nəqliyyat, logistika, səhiyyə, sosial xidmətlər və kənd təsərrüfatı.

Təlim və iş yerinin düzgün təşkili

İş yerində zədə riskləri barədə məlumatlılığı artırmaq üçün işçilərə mütəmadi təlimlər keçirilməsi çox vacibdir. Lakin təkcə təlim kifayət etmir. İşçilərə yalnız yükləri yerə salmadan və ya özlərinə xəsarət yetirmədən necə daşımağı öyrətmək yetərli deyil.

Daha düzgün yanaşma — iş yerinin maksimum təhlükəsizlik üçün dizayn edilməsidir. Məsələn:

• qutuların harada yerləşdirilməli və yığılmalı olduğunu aydın göstərən daimi işarələrin olması,

• yüklərin təhlükəsiz və düzgün daşınması üçün yaxşı planlaşdırılmış sistemin qurulması.

İşəgötürən prosedurları müşahidə etməli və lazım gəldikdə yeniləməlidir ki, işçilərin qaydaları başa düşdüyünə və düzgün tətbiq etdiyinə əmin olsun.

İşçilərə aşağıdakı mövzular üzrə müvafiq təlimlər verilməlidir:

• əllə yükdaşıma riskləri,

• xəsarətlərin qarşısının alınması yolları,

• texnologiyadan təhlükəsiz istifadə.

Düzgün yükdaşıma texnikaları üzrə təlimlər işçilərin yerinə yetirdiyi konkret tapşırıqlara uyğunlaşdırılmalıdır.