Təhlükəsizliyə həssas sənayelərdə alkoqol və narkotik istifadəsinin həlli

Əksər iş yerlərində əməkdaşların alkoqol və ya narkotik maddələrin təsiri altında işləməsinə icazə verilmir. Bu hallarda risk adətən yalnız işçinin özünə aiddir, çünki davranışlarına görə intizam tədbiri ilə üzləşə və ya işdən çıxarıla bilər. Lakin istehsalat, tikinti və nəqliyyat kimi təhlükəsizlik baxımından həssas sahələrdə alkoqol və narkotik istifadəsinin təsiri işçilərin, rəhbərliyin, müştərilərin və hətta ictimaiyyətin təhlükəsizliyinə ciddi şəkildə zərər vura bilər. Bu səbəbdən, bu sahələrdə fəaliyyət göstərən işəgötürənlər alkoqol və narkotik istifadəsinin qarşısını alan siyasətlər tətbiq etməli, eyni zamanda asılılıq problemi ilə üzləşən və kömək üçün müraciət edən şəxslərə dəstək göstərməlidirlər. Bu yanaşma daha təhlükəsiz və sağlam iş mühitinin formalaşdırılmasına kömək edir.

İstehsalat, tikinti və nəqliyyat kimi sahələr qəza və xəsarət riskinin daha yüksək olması səbəbindən təhlükəsizlik baxımından həssas sənayelər hesab olunur. Bu sahələrdəki bir çox iş yerlərində təhlükəli mexanizmlərdən və ya riskli maddələrdən istifadə olunur, həmçinin yüksək diqqət tələb edən fəaliyyətlər həyata keçirilir və ya ictimai təhlükəsizliyə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar. Məhz buna görə bu sahələrdə çalışan şəxslər iş saatlarından əvvəl və ya iş zamanı alkoqol və narkotik maddələr qəbul etməməlidirlər. Çünki mövcud olan yüksək risk bu halda daha da artır və işçi sadəcə işə gəlməklə belə başqalarını real təhlükə altına qoymuş olur. Məsələn, 2022-ci ilin sonunda ABŞ-ın Ohayo ştatında bir məktəb avtobusu sürücüsü, avtobusda 50 şagird olduğu halda sərxoş vəziyyətdə avtomobil idarə etdiyinə görə həbs edilmişdi. Sürücünün qanındakı alkoqol səviyyəsi (BAC) 0.138 idi ki, bu da icazə verilən həddən iki dəfə artıqdır. Üstəlik, o, məktəb avtobusunu idarə edərkən idman içkisi qabında araq daşıyır və içirdi. Bu sürücü sadəcə işə gəlməklə belə uşaqları təhlükə altına qoymuş, alkoqol qəbul etməyə davam etməklə isə riski daha da artırmışdı.

Bəs bu cür iş yerləri nə edə bilər? Şirkətlərin seçə biləcəyi bir neçə variant mövcuddur: işə qəbuldan əvvəl yoxlamalar və təsadüfi testlər tətbiq etmək, alkoqol və narkotik istifadəsinə dair şirkətin mövqeyini aydın şəkildə ifadə edən siyasət hazırlamaq, maarifləndirmə proqramları və təlimlər keçirmək, eləcə də yardım və dəstək proqramları təqdim etmək. Bu addımlar həmin avtobus sürücüsü hadisəsi kimi vəziyyətlərin qarşısını almağa kömək edə bilər. Məsələn, məktəb avtobuslarını idarə edən şirkət növbənin sonunda nəfəs alkoqol testləri həyata keçirirdi və məhz bu yolla sürücü aşkar edilmişdi. İstehlakı çəkindirmək və qarşısını almaq vacib olsa da, bəzən insanlar nəzarətdən çıxa bilən asılılıq problemi ilə üzləşə bilirlər. İş yerləri işçilərlə qarşılıqlı etimad mühiti yaratmalıdır ki, asılılıq problemi olan şəxslər qorxmadan irəli çıxa bilsinlər. Şirkətin reabilitasiya və ya yardım proqramı müddətində işçinin yanında olması, sağalma yolunu xeyli asanlaşdıra bilər.

Alkoqol və narkotik istifadəsindən çəkinmək əsasən işçinin məsuliyyəti olsa da, işəgötürən də işçi ilə sağlam münasibət qurmalı və birgə şəkildə bu cür maddələrin yaratdığı təhlükəsizlik risklərini anlamalıdır. Eyni zamanda, işçilər özlərini təhlükəsizlik baxımından risk altında hiss etdikdə hansı addımları ata biləcəklərini bilməlidirlər. Bu qarşılıqlı əməkdaşlıq təhlükəsiz və məsuliyyətli iş mühitinin əsasını təşkil edir.